کسب و کار

بازاریابی ویروسی یا وایرال مارکتینگ؛ تمام آنچه که باید در مورد این روش بدانید!

بازاریابی ویروسی یا وایرال مارکتینگ یکی از روش های بازاریابی است که امروزه مورد استفاده قرار می‌ گیرد. این روش از بازاریابی به روش های دیگر بازاریابی مانند بازاریابی دهان به دهان وابسته است؛ با کمترین هزینه، پیام تجاری شما را به افراد منتقل می‌ کند.

اصلی‌ ترین ویژگی‌ های بازاریابی ویروسی، کم‌ هزینه و بی‌ زحمت بودن آن است. در وایرال مارکتینگ، پیام شما درست مانند یک ویروس در بین مردم منتشر خواهد شد و همه در مورد کسب و کار و یا خدمتی که آن را منتشر کرده‌ اید؛ صحبت خواهند کرد.

بازاریابی ویروسی به منظور تشویق افراد برای خرید یک مصحول و یا استفاده از خدمات، مورد استفاده قرار نمی‌ گیرد؛ اهداف بازاریابی ویروسی با مدل‌ های دیگر تفاوت داشته و در اصل برای «آگاهی از برند» یا همان Brand Awareness استفاده می‌ شود.

وایرال مارکتینگ می‌ تواند مقدمه‌ ای بر یک مدل دیگر بازاریابی باشد، زیرا هدف اصلی این مدل آگاه کردن مردم به شیوه‌ ای خلاقانه برای معرفی برند شما است. تعاریف بازاریابی به منظور افزایش فروش معنی می‌ شوند؛ یعنی هر کاری می‌ کنند که افراد شما را شناسایی کرده و مشتری خدمات شما شوند، اما بازاریابی ویروسی در مرحله اطلاع به پایان می‌ رسد.

برای مثال شما در یک محتوای ویروسی نمی‌ توانید پیشنهاد خرید یک محصول را بدهید؛ اما می‌ توانید برند خود را معرفی کنید. پس بعد از معرفی شدن است که می‌ توانید با استفاده از تکنیک‌ های دیگر بازاریابی، افراد را تشویق به خرید و یا استفاده از محصولات خود کنید.

وایرال مارکتینگ یا بازاریابی ویروسی تعریف جدیدی در علم بازاریابی نبوده و در گذشته بسیاری از پیام‌ های تبلیغاتی از طریق بازاریابی دهان به دهان (Word of Mouth Marketing)، به‌ سرعت پخش می‌ شدند اما تعریف جدید آن از سال ۱۹۹۶ توسط سرویس‌ دهنده ایمیل هات‌ میل (Hotmail) به کار گرفته شد.

یکی از نمونه‌ های قدیمی بازاریابی ویروسی، سرویس ایمیل هات‌ میل است. یکی از اولین ارائه‌ دهندگان خدمات ایمیل که از این شیوه‌ ی معرفی شبکه‌ ای استفاده کرده است. استراتژی اجرا شده در معرفی این سرویس، بسیار ساده است :

  1. ارائه‌ ی آدرس ایمیل و خدمات پیام‌ رسانی رایگان
  2. افزودن یک پیام ساده به انتهای پیام‌ هایی که با این سرویس ارسال‌ شده‌ اند، با این مضمون : «فضای اختصاصی و رایگان ایمیل خود را از Hotmail دریافت کنید»
  3. ارسال ایمیل توسط کاربران به جمع دوستان و اعضای خانواده
  4. آشنا شدن این افراد با این سرویس و ثبت‌نام آنها در هات میل
  5. گسترش استفاده و معرفی این سرویس یا افزایش دامنه‌ ی افرادی که از این طریق به ارسال و دریافت ایمیل اقدام می‌ کنند.

عناصر استراتژی بازاریابی ویروسی :

۱. محصولات و خدمات ارزشمندی ارائه بدهد و خوب تبلیغ کند

یکی از مؤثرترین و قدرتمندترین کلمات در دامنه‌ ی لغات یک بازاریاب، کلمه‌ ی «رایگان» است. بیشتر برنامه‌ های بازاریابی ویروسی، برای جلب توجه مخاطبان، محصولات و خدمات ارزشمندی را رایگان ارائه می‌ کنند. سرویس‌ های ایمیل رایگان، اطلاعات رایگان، نرم‌افزارهای رایگان که قابلیت‌ های زیاد و مفیدی دارند اما نه به اندازه‌ ی نسخه‌ ی پولی…

محصولات و خدمات ارزان ممکن است توجه مشتری را جلب کنند، اما محصولات و خدمات رایگان، این کار را بسیار سریع‌ تر انجام می‌ دهند. بازاریابان ویروسی معمولا مزد تلاش‌ های خود را با تأخیر دریافت می‌ کنند و نتیجه‌ ی کار خود را امروز نمی‌ بینند؛ اما به مرور زمان می‌ توانند توجه عده‌ ی زیادی از مخاطبان را جلب کنند و شاهد تأثیرگذاری و نتیجه‌ ی تبلیغات خود باشند. نکته‌ ی کلیدی در این روش، صبر است. مطمئنا محصول و خدمات رایگان که اتفاقا کیفیت مطلوبی هم دارد، توجه همه را جلب خواهد کرد. به این ترتیب، تلاش شما به مرور زمان نتیجه می‌ دهد و سود می‌ کنید.

جلب توجه مشتریان فرصت‌ های زیادی برای تبلیغات و معرفی بهتر و بیشتر محصولات را فراهم می‌ کند. افزایش بازده‌ ی تبلیغات، حراج‌ های اینترنتی و آدرس‌ های ایمیل، فرصت‌ های بی‌ نظیری هستند که ارائه‌ ی محصولات رایگان، برای شما به دنبال می‌ آورد. برای اینکه محصولات خود را بفروشید، باید مزایایی برای مشتریان در نظر بگیرید؛ مثلا، ارائه‌ ی نسخه‌ی رایگان از یک نرم‌ افزار، نمونه‌ ی خوبی برای نشان‌ دادن ضرورت این عنصر از بازاریابی ویروسی است.

۲. امکان انتقال راحت پیام و تکثیر تبلیغات را فراهم کند

همیشه با آغاز فصل سرما، پزشکان و متخصصان به افراد توصیه می‌ کنند تا نکات بهداشتی را برای پیشگیری از ابتلا به انواع سرماخوردگی و آنفلوآنزا رعایت کنند. آنها از مردم می‌ خواهند که با فرد بیمار تماس نداشته باشند، دست‌ های خود را دائم بشویند و بینی، چشم‌ ها و دهان خود را لمس نکنند. ویروس‌ ها، فقط زمانی پخش می‌ شوند که امکان انتقال آنها به سادگی فراهم باشد. راه ارتباطی و رسانه‌ ای که برای انتقال پیام تبلیغاتی خود در نظر گرفته‌ اید، باید ساده و سهل‌ الوصول باشد تا امکان تکثیر و انتقال را به راحتی فراهم کند. این راه‌ های ارتباطی هر چیزی ممکن است باشد؛ یک نسخه‌ ی رایگان از نرم‌افزار، ایمیل، وب‌ سایت و…

بازاریابی ویروسی در فضای اینترنت به خوبی عمل می‌ کند چون در این فضا امکان برقراری ارتباط با بیشترین سرعت ممکن، فراهم است. این روزها، برقرار کردن ارتباط از طریق اینترنت، هم راحت و هم کم‌ هزینه است. عناصر تبلیغات دیجیتالی، به سادگی قابل کپی‌ شدن هستند. از دید بازاریابی، باید پیام تبلیغاتی خود را به نحوی در نظر بگیرید که ساده باشد و به راحتی منتقل شود، بدون اینکه تنزل کند یا تغییری در آن ایجاد شود. پیام هر چه کوتاه‌ تر باشد، بهتر است. مثلا پیام تبلیغاتی هات‌ میل را در نظر بگیرید، در عین حال که کوتاه است، ویژگی‌ های این سرویس را به خوبی معرفی می‌ کند: «فضای اختصاصی و رایگان ایمیل خود را از Hotmail دریافت کنید.»
این پیام، کوتاه و قانع‌ کننده است و در پایان هر پیام رایگان، برای مخاطب ایمیل ارسال می‌ شود.

۳. شرایط لازم برای رشد را داشته باشد

برای اینکه تبلیغات ویروسی درست مثل آتش گسترش پیدا کنند، شیوه‌ های انتقال آنها باید به سرعت مقیاس‌ پذیر و قابل اندازه‌ گیری و بررسی باشد. نقطه‌ ضعفی که در مورد نمونه‌ی Hotmail می‌ توان عنوان کرد این است که یک سرویس رایگان ایمیل باید سرور ایمیل اختصاصی خود را داشته باشد تا پیام‌ ها را منتقل کند. اگر استراتژی بازاریابی ویروسی، به درستی عمل کند و موفقیت‌ آمیز باشد؛ سرور ایمیل باید به سرعت به سیستم اضافه شود، در غیر این صورت، سیستم توانایی پاسخگویی به این حجم از رشد را نخواهد داشت و به زودی با شکست مواجه می‌ شود. پیش از شروع هر مدل ویروسی باید از قبل به جزئیات آن فکر کنید و برای تطابق سریع سیستم با درخواست‌ ها، آمادگی داشته باشید.

۴. از رفتارها و انگیزه‌ های رایج به نفع خود استفاده کند

مثلا همه‌ ی ما دوست داریم از دیگران جلوتر باشیم، بهتر دیده شویم، دوست‌ داشتنی‌ تر باشیم یا بهتر ما را درک کنند. حرص و طمع برای رسیدن به علایق و دست یافتن به جایگاه مورد نظر، بر بسیاری از رفتارها و تصمیمات ما تأثیر می‌ گذارد. این تمایلات ما را وادار می‌ کند تا به میلیون‌ ها وب‌ سایت سر بزنیم یا میلیاردها ایمیل را بخوانیم و از محصولات معرفی‌ شده استفاده کنیم. پس یک استراتژی تبلیغاتی بر اساس انگیزه‌ ها و تمایلات بشری برنامه‌ ریزی کنید و منتظر موفقیت خود باشید.

۵. از شبکه‌ های ارتباطی موجود نهایت استفاده را ببرد

بیشتر افراد، اجتماعی هستند. متخصصان علوم اجتماعی می‌ گویند که هر فرد، شبکه‌ ای از ۸ تا ۱۲ نفر در اطراف خود دارد که شامل دوستان، اعضای خانواده و همکارانش است. البته شبکه‌ ی ارتباطی افراد مختلف متفاوت است و بستگی به جایگاه اجتماعی آنها دارد. مثلا یک پیشخدمت، در طول یک هفته‌ ی کاری با تعداد زیادی از مشتریان در ارتباط است. بازاریابان شبکه‌ ای به خوبی از قدرت شبکه‌ های ارتباطی انسانی آگاهی دارند؛ هم گروه‌ های قوی و به هم‌ پیوسته و هم گروه‌ هایی که ارتباط ضعیف‌ تری دارند. علاوه بر این، افراد در فضای اینترنت هم به گسترش دامنه‌ ی ارتباطات انسانی خود می‌ پردازند. آنها آدرس‌ های ایمیل مختلف را جمع‌ آوری می‌کنند و آدرس وب‌ سایت‌ های مختلف را به فهرست علاقه‌ مندی‌های خود اضافه می‌ کنند.

بنابراین، بهترین کار این است که از این شبکه‌ های ارتباطی موجود و فهرست ایمیل‌ های مختلف استفاده کنیم. یاد بگیرید که پیام خود را در یک گروه ارتباطی موجود بین افراد منتشر کنید و منتظر انتشار گسترده‌ ی آن باشید.

۶. از منابع دیگران استفاده کند

خلاقانه‌ ترین بازاریاب‌ های ویروسی، آنهایی هستند که از منابع دیگران برای معرفی خود استفاده می‌ کنند. مثلا، شرکت‌ هایی که پیام تبلیغاتی یا لینک محصول خود را در وب‌ سایت دیگری منتشر می‌ کنند یا نویسنده‌ هایی که مقاله‌ های رایگان در وب‌ سایت‌ های دیگر منتشر می‌ کنند. از این طریق شما با استفاده از منابع دیگران به معرفی محصولات و خدمات خود پرداخته‌ اید و از منابع و امکانات وب‌ سایت دیگر برای ارائه و معرفی محصول خود استفاده کرده‌ اید.

در گذشته که ارتباطات نسبت به امروز گسترده نبود، محتوای ویروسی با اینکه به‌ سرعت پخش می‌ شد اما وسعت آن از یک محدوده بیشتر نمی‌ رفت. برای مثال یک کسب و کار سنتی که یک طرح جدید برای فروش را به افرادی معرفی کرد، اگر موفق می‌ شد تنها می‌ توانست افراد یک محله یا حداکثر یک شهر را شکل بازاریابی ویروسی آگاه کند. اما امروز با وجود رسانه‌ های اجتماعی، کاربران آنها می‌ توانند یک پیام ویروسی را به کل دنیا انتقال دهند.

انواع روش‌ های بازاریابی ویروسی :

  • بازاریابی ویروسی ارزشی : این مدل از بازاریابی ویروسی تاثیر مستقیمی بر روی کیفیت خدمات دارد. بازاریابی ویروسی ارزشی مدلی است که در آن مصرف‌ کننده خدمات شما، آن قدر از کیفیت محصول، خدمات و یا سرویس شما راضی است که شما را به فرد دیگری که مصرف‌ کننده شما نبوده، معرفی می‌ کند. این زنجیره تا وقتی کیفیت محصول شما بالا شود، از طریق بازاریابی دهان به دهان ادامه خواهد داشت.
  • بازاریابی ویروسی ناخوشایند : بازاریابی ویروسی ناخوشایند بسیار مهم است، زیرا می‌ تواند مخصوصا برای کسب و کارهای محلی آسیب‌ زا باشد. این مدل که درست مخالف مدل بازاریابی ویروسی ارزشی است، فرد دوم را از خرید و استفاده از محصولات شما منع می‌ کند. اگر کیفیت خدمات شما راضی کننده نباشد در یک گفتگو، شخص مصرف‌ کننده از شما بد گفته و توصیه می‌ کند که فرد دوم از شما خرید نکند. به این صورت ممکن است فرد دوم هم به افرادی که نیاز خدمات شما را دارند، بگوید که از کیفیت شما راضی نیست.!
  • بازاریابی ویروسی حیله‌ ای : در مدل حیله‌ ای، پای پاداش در میان است. یعنی ممکن است شخصی آنقدر هم از کیفیت یک محصول و یا برند راضی نباشد اما به دلیل اینکه اگر پیام دعوتی را به شخص دومی ارسال کند، هدیه، پاداش و یا امتیازی دریافت می‌ کند. بازاریابی ویروسی حیله‌ ای مدلی است که امروزه بسیاری از کسب و کارهای اینترنتی از آن برای جذب مشتری بیشتر استفاده می‌ کنند.
  • بازاریابی ویروسی حیاتی : بازاریابی ویروسی حیاتی مدلی است که صرفا با وجود دو نفر و یا بیشتر صورت می‌ گیرد. برای مثال بسیاری از کسب و کارهای اینترنتی امروزه نیازمند دو شخص هستند. این مدل تجاری که C2C یا Customer to Customer نام دارد، برای انجام واکنشی نیاز به شخص دیگری دارد. البته نباید وایرال مارکتینگ را دقیقا مشابه مدل تجاری C2C دانست؛ زیرا در مدل تجاری گفته شده ارتباط دو فرد می‌ تواند مدت‌ ها به مدت‌ ها صورت نگیرد اما در بازاریابی ویروسی حیاتی، یک فرآیند صرفا با حضور دو متقاضی انجام می‌ شود.
  • بازاریابی ویروسی مارپیچی : این مدل بسیار پیچیده و همچنین به‌ نوعی اصلا قابل اندازه‌ گیری و سنجش نیست. یک فرد که مصرف‌ کننده خدمات شماست بدون‌ آنکه شما بخواهید، قصد دارد تجربه خود را با شخص دیگری در میان بگذارد؛ مانند پرسیدن چه‌ خبر و پاسخ آن… این مدل، برند شما توسط این شخص بین دایره افراد پیرامون آن پخش می‌ شود.

محتوای ویروسی چگونه پخش می‌ شود؟

تولید محتوای ویروسی یک بخش قضیه است و بخش دیگر آن پخش شدن آن است. البته محتوایی که توسط خودتان پخش و توزیع شود؛ دیگر اسمش مدل بازاریابی ویروسی نیست. در بازاریابی ویروسی، محتوا و پیام شما باید بدون زحمت توسط مردم منتشر شود. یک نقل‌ قول از نویسندگان حوزه بازاریابی به نام رابرت کاپلان وجود دارد که در مورد بازاریابی ویروسی می‌ گوید :

انتقال پیام درست به پیام‌ رسانان درست در محیط درست…!

محتوای شما باید ویژگی‌ های مطرح شده را داشته باشد، یعنی ارزشمند باشند تا پیام درست را داشته باشید.

پیام‌ رسانان درست، افرادی هستند که می‌ توانید از آنها به عنوان منبع اصلی انتشار استفاده کنید. متخصصین بازار هدف، افراد تاثیرگذار و فروشندگان مرتبط؛ این افراد کسانی هستند که می‌ توانید با داشتن یک رابطه کاری و یا حتی پرداخت هزینه به آنها، اولین قدم انتشار را بردارید. اگر بخواهید خیلی هدف‌ مند کار کنید، می‌ توانید از افراد مرتبط با حوضه کاری خود برای انتشار استفاده کنید ولی در غیر این صورت می‌ توانید به صورت آنلاین را در رسانه‌ های اجتماعی به اشتراگ بگذارید و از دایره دوستان خود برای انتشار اولیه کمک بگیرید. اگر واقعا محتوا شما با ارزش باشد، حتما خود به خود توسط افراد به اشتراک گذاشته می‌ شود. هرچه سرعت اشتراک‌ گذاری محتوا بیشتر باشد، یعنی میزان ویروسی بودن آن بیشتر است.

محیط درست، بستری است که باید از آن برای انتشار استفاده کنید. مدل امروزی وایرال مارکتینگ کاملا به بازاریابی دهان به دهان ارتباط دارد و حتی روش‌ های آن هم کاملا وابسته به روش‌ های آن مدل بازاریابی است. رسانه‌ های اجتماعی که امروزه بستری خوبی برای انتشار هستند هم باید به درستی انتخاب شوند. برای مثال وقتی یک تصویر می‌ خواهید به‌ اشتراک بگذارید، طبیعتا اینستاگرام برای آن مناسب است و یک ویدئو بهتر است که در یوتیوب منتشر شود. البته امروزه همه رسانه‌ های اجتماعی، همه نوع محتوا را پشتیبانی می‌ کنند و می‌ توانید از همه آنها استفاده کنید. پیش از شبکه‌ های اجتماعی، بازاریابی ویروسی از طریق ایمیل پخش می‌ شد؛ قابلیت Forward کردن ایمیل‌ ها باعث شد بسیاری ایمیل‌ های خلاقانه و ویروسی خود را از این طریق پخش کنند.

ویژگی‌ های مثبت و منفی بازاریابی ویروسی

مزایای بازاریابی ویروسی :

اصلی‌ ترین ویژگی که بسیاری علاقه‌ مند به استفاده از این روش می‌ شوند؛ رشد سریع پیام آنهاست اما نکته‌ ای که وجود دارد این است که همه مدل‌ ها موفق نمی‌ شوند و همیشه تعداد کمی از آنها موفق می‌ شوند که به‌ خوبی پخش شده و برند خود را معرفی کنند. به دنبال دیده شدن، مخاطبین نسبت به برند و خدمات شما آگاه می‌ شوند.

معایب بازاریابی ویروسی :

یکی از معایب اصلی این مدل، عدم اندازه‌ گیری و ثبت آمار در مورد آن است. در واقع در مدل‌ های امروزی در رسانه‌ های اجتماعی می‌ توانید تعداد کلیک‌ ها و نمایش را متوجه شوید، اما این برای یک آمار دقیق بازاریابی مناسب نیست. رشد کسب و کار شما نیز با این روش قابل اندازه‌ گیری نیست؛ زیرا اصلا نمی‌ دانید که مخاطبین بعد از دیدن پیام ویروسی شما چه عکس‌ العملی از خود نشان می‌ دهند.

برای اینکه بتوانید از وایرال مارکتینگ در دیجیتال مارکتینگ استفاده کنید؛ باید مخاطبین حوزه کاری خود را بشناسید. برای این کار لازم است بازار هدف خود را بشناسید تا علایق آنها را متوجه شوید.

میلاد کرمی

میلاد کرمی هستم؛ در این وبلاگ از کارآفرینی، کسب و کار، استارتاپ و رشد شخصی براتون می نویسم.

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بستن